|
KURULUŞ
● Cumhuriyet
Halk Partisi, Atatürk tarafından 9 Eylül 1923’de kuruldu. Kurtuluş
Savaşını örgütleyen ve yürüten "Anadolu ve Rumeli Müdafa-i Hukuk
Cemiyetinin" devamıdır.
● Başlangıçta "Halk Fırkası"
olan partinin adı, 1924 yılında "Cumhuriyet Halk Fırkası", 1935
yılında da "Cumhuriyet Halk Partisi" oldu.
● CHP’nin tarihi
Türkiye Cumhuriyeti’nin tarihiyle özdeştir.
● CHP kurucusu ve
ilk Genel Başkanı Atatürk’ün önderliğinde Saltanatı kaldırdı,
Cumhuriyeti kurdu, hilafete son verdi, ulusal birliği
sağladı.
● Hukuk,eğitim ve toplumsal alanda gerçekleştirdiği
reformlarla çağdaş Türkiye Cumhuriyeti biçimlendi, kökleşti ve
gelişti. CHP, ulusal sanayinin ve ekonominin geliştirilmesine
öncülük etti.
● II. Dünya Savaşı sonrasında tek parti
konumunun tüm olanaklarına karşın, çok partili rejime geçiş
sağlayarak öncü misyonunu sürdürdü. ● Bu dönemde parlamenter
demokratik rejimin kurumsallaşmasına dönük değişimleri
gerçekleştirme ve temel hak ve özgürlükleri geliştirme mücadelesi
verdi.
İDEOLOJİ
● CHP bu
tarihsel süreç içerisinde, temel ideolojik yaklaşımlarını,
başlangıçta "Dokuz Umde" ile belirledi. Bu ilkeler, halk egemenliği,
çağdaşlık ve hukuk devleti anlayışlarını içeriyor
● 1927
yılında "Cumhuriyetçilik", "Halkçılık", "Milliyetçilik", "Laiklik"
CHP’nin dört temel ilkesi olarak benimsendi.
● 1935
yılında bunlara "Devletçilik" ve "Devrimcilik" eklenerek ilkeler
altıya çıkarıldı. Partinin amblemi olan 6 ok bu ilkeleri
simgeler.
● Bu ilkeler
aynı zamanda Atatürkçülüğün ilkeleri olarak Anayasa’da yer aldı. Bu
ilkelerin içerikleri zaman içinde yeni yorumlarla
geliştirildi.
● 1960’lı
yılların ortalarında CHP sola açılarak kendisini "ortanın solunda"
olarak tanımladı.
● 1970’li
yıllarda ideolojisini "demokratik sol" kavramıyla tanımlayan CHP,
önerdiği sosyal reformlarla "düzen değişikliği"ni
hedefledi.
● Bu süreçte
CHP, "devlet partisinden" "halkın partisine", düzen partisinden"
"değişimin partisine" dönüştü.
● Sosyalist
enternasyonale katılan CHP, tarihsel geleneğini ve temellerini
temsil eden ilkelerin yanı sıra sosyal demokrasinin evrensel
ilkelerini de benimsedi. Bu temel ilkelerin ışığında
"özgürlük, eşitlik, dayanışma, emeğin üstünlüğü, gelişmenin
bütünlüğü ve etkinliği ile demokratikleşme" ilkeleri de CHP
programında yer almıştır.
PARTİNİN KAPATILMASI VE YENİDEN
AÇILIŞI
● CHP, 12
Eylül 1980 darbesinden sonra diğer siyasi partilerle birlikte
kapatıldı (15 Eylül 1981).
● Yeniden
çok partili yaşama geçilmesinden yaklaşık 9 yıl sonra, 9 Eylül
1992’de yeniden açıldı. CHP’nin kapatıldığı dönemde, CHP
geleneğinden gelen üç siyasal parti kuruldu; Halkçı Parti (HP),
sosyal Demokrasi Partisi (SODEP) ve Demokratik Sol Parti (DSP). HP
ve SODEP, 1985 yılında birleşerek SHP adını aldı.
● CHP’nin
yeniden açılmasından sonra 1995 yılında iki parti (SHP-CHP), CHP
çatısı altında bütünleşti.
● CHP, 24
aralık 1995 tarihinde yapılan genel seçimlerde % 11 oy oranı ile 49
milletvekili çıkardı.
GENEL BAŞKANLAR
● CHP’nin
ilk Genel Başkanı Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’tür
(1923-1938)
● Atatürk’ün
ölümünden sonra, Parti Başkanlığına İsmet İnönü seçildi
(1938-1972)
● 1972
yılında yapılan Kurultayda Bülent Ecevit CHP’nin 3. Genel Başkanı
oldu. Ecevit , 12 Eylül askeri yönetim döneminde bu görevinden
istifa etti. (1972-1983)
● 1992
yılında CHP yeniden açıldıktan sonra Deniz Baykal CHP Genel Başkanı
seçildi. (1992-1995)
● CHP-SHP
bütünleşmesi yapılan protokol gereği üçüncü isim olarak uzlaşılan
Hikmet Çetin, CHP Genel Başkanlığına seçildi. (14 Şubat 1995 - 9
Eylül 1995)
● Eylül 1995
tarihinde yapılan Kurultayda Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanı
seçildi.
● 22-23
Mayıs 1999 tarihleri arasında yapılan CHP olağanüstü Kurultayında
Genel Başkanlık için yapılan seçimlerde, 3. turda 521 oy alarak
Altan Öymen, Genel Başkanlığa seçildi.
● 30 Eylül 2000 tarihinde yapılan olağanüstü
kurultay ile 543 oy alan Deniz Baykal yeniden CHP Genel Başkanlığına
seçildi.
● 19 KASIM 2005 tarihinde yapılan olağan genel
kurulda 1158 oy alan Deniz Baykal yeniden CHP Genel
Başkanlığına
seçildi.
|